blog

Interne versus externe prikkels bij ADHD

Zoals eerder al uitgelegd is het probleem bij AD(H)D dat er teveel externe prikkels binnenkomen door een verstoorde filterverwerking. Ik leg het wel eens als volgt uit richting jonge kinderen: ‘je hebt superman-ogen en superman-oren, dus je hoort en ziet heel erg veel! Dat kan heel handig zijn, maar soms is het ook erg vervelend omdat je hoofd dan wel snel vol kan raken…’. Deze beschrijving is niet helemaal accuraat, maar hierdoor snappen zelfs de hele jonge kinderen wat AD(H)D ongeveer is.

Naast externe prikkels, dus informatie die via de zintuigen naar binnen komt (onder andere visuele, auditieve en tactiele prikkels) hebben we echter ook interne prikkels, informatie die vanuit je lichaam komt. Doordat er bij AD(H)D echter zoveel externe prikkels binnenkomen, is er vaak geen ruimte meer voor het ontvangen van en reageren op de interne prikkels, wat tot onbegrip en problemen kan leiden.

Een voorbeeld van een interne prikkel zijn de lichamelijke behoeftes, zoals eet- en drinkbehoefte en toiletbehoefte. Ik hoor van volwassenen met AD(H)D regelmatig dat zij, wanneer er veel externe prikkels om hen heen zijn vergeten te eten en drinken en dan pas aan het einde van de dag, als de prikkels wat verminderen, bemerken dat ze honger hebben of hoofdpijn hebben gekregen als gevolg van een tekort aan vocht. Ouders van adolescenten geven geregeld aan dat hun kind te weinig drinkt. Mijn advies is dan ook: ‘maak er een externe prikkel van’. Zet gewoon drinken voor de adolescent neer (visuele prikkel) en je zult zien dat het opgedronken wordt.
Hetzelfde principe geldt bij de toiletbehoefte. De prikkel dat de blaas vol zit komt pas binnen wanneer deze heel sterk is. Het gevolg hiervan is dat deze kinderen in allerijl naar het toilet moeten (kunnen het echt niet meer ophouden) en vaak al wat druppels in de onderbroek laten vallen. Vooral frustrerend als je vijf minuten daarvoor hebt gevraagd of ze nog naar het toilet moeten en het antwoord dan ‘nee’ is. Echter wel logisch gezien bovenstaande, want toen kwam de interne prikkel er blijkbaar nog niet doorheen.

Een ander voorbeeld van een interne prikkel is pijn in het lichaam c.q. ziekte van het lichaam. Zolang er veel externe prikkels zijn, zal dit niet goed opgevangen worden. Het resultaat hiervan is dat ik regelmatig verhalen te horen krijg over kinderen met AD(H)D die een week lang (!) met een gebroken arm of been rondlopen en wel aangeven dát het pijn doet, maar niet op zo’n manier dat je zou verwachten dat er iets gebroken zou zijn. Of volwassenen die zich de hele dag al afvragen waarom ze zich wat somber voelen en na twee dagen bedenken om hun temperatuur eens te checken, waarop ze 40° koorts blijken te hebben. En wanneer worden deze prikkels dan wel opgevangen? Juist, aan het einde van de avond of in bed, als de externe prikkels naar de achtergrond zijn verdwenen! Dus neem het in het geval van AD(H)D serieus als je kind dan pas gaat klagen over buikpijn of wat dan ook. Het is in hun geval meestal geen smoes om niet naar bed te willen gaan, maar reëel!